Najczęściej zadawane pytania

1. Co to jest norma?

Norma jest dokumentem normatywnym stosowanym na zasadzie dobrowolności, powszechnie dostępnym i zaakceptowanym przez uznaną jednostkę normalizacyjną.
Norma ustala zasady, wytyczne lub charakterystyki dotyczące różnej działalności i jej wyników jest zatwierdzana na zasadzie konsensu, przeznaczona do powszechnego i wielokrotnego stosowania, zaakceptowana przez wszystkie zainteresowane strony jako korzyść dla wszystkich i wprowadza kodeks dobrej praktyki i zasady racjonalnego postępowania przy aktualnym poziomie techniki.

Postanowienia normy powinny:

• być oparte na podstawach naukowych oraz danych sprawdzonych pod względem słuszności technicznej, ekonomicznej i użytkowej;
• uwzględniać aktualny stan wiedzy oraz poziom techniki osiągnięty lub możliwy do osiągnięcia w najbliższym czasie;
• być możliwe do realizacji oraz absolutnie sprawdzalne.

2. Jak opracowuje się normę?

Na proces opracowania normy składają się:

• ocena i przyjęcie propozycji tematu opisanej w karcie nowego tematu,
• opracowanie projektu normy,
• ankieta adresowana i powszechna,
• rozpatrzenie uwag i zatwierdzenie normy,
• publikacja normy.

3. Co jest celem normy?

Celem normy jest ułatwienie realizacji zadań wynikających z potrzeb społecznych i gospodarczych poprzez tworzenie wzorcowych rozwiązań w zakresie:

• bezpieczeństwa ludzi, środowiska i mienia,
• likwidowania barier w handlu,
• utrwalania osiągnięć techniki,
• upowszechniania postępu technicznego,
• zwiększenia efektywności w gospodarce,
• tworzenia podstawy do rozstrzygania sporów między dostawcą a odbiorcą,
• tworzenia podstawy odniesienia przy zawieraniu umów cywilno-prawnych.

4. Co to jest polski dokument normalizacyjny?

Polskim dokumentem normalizacyjnym jest dokument normalizacyjny, którego numer referencyjny zaczyna się od symbolu PKN.
Więcej na temat polskich dokumentów normalizacyjnych >>>

5. Co to jest CEN, CENELEC i ETSI?

• CEN - Europejski Komitet Normalizacyjny,
• CENELEC - Europejski Komitet Normalizacyjny Elektrotechniki,
• ETSI - Europejski Instytut Norm Telekomunikacyjnych.

CENELEC, CEN i ETSI są to trzy europejskie organizacje normalizacyjne, uznane za kompetentne w dziedzinie dobrowolnej normalizacji technicznej, co zostało potwierdzone w Aneksie I Dyrektywy 98/34/EC (zastępującej 83/189/EEC) dotyczącej "procedury informacyjnej" w zakresie norm i regulacji technicznych.
Organizacje te w określonych dla siebie dziedzinach działalności opracowują Normy Europejskie i razem tworzą "europejski system normalizacyjny".

Większość norm opracowuje się na zlecenie przemysłu. Komisja Europejska może także zlecić organizacjom normalizacyjnym opracowanie Norm Europejskich wspomagających wdrożenie legislacji europejskiej. Tak opracowane Normy Europejskie tzw. "mandatowe" wspierają legislację europejską. W przypadku gdy normy te są opracowywane w celu wdrożenia dyrektyw tzw. "nowego podejścia" nazywane są "normami zharmonizowanymi" i wymieniane są w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich - Official Journal.

Szcegółowe informacje można uzyskać na witrynach internetowych tych organizacji:
CEN - www.cen.eu, CENELEC - www.cenelec.eu, ETSI - www.etsi.org.

6. Czy są dostępne normy europejskie i projekty norm europejskich? Gdzie można je nabyć?

Normy Europejskie i projekty Norm Europejskich są dostępne tylko i wyłącznie do prac normalizacyjnych. Dostęp do tych dokumentów mają eksperci współpracujący z komitetami technicznymi.

Normy Europejskie nie są sprzedawane. Mogą stać się przedmiotem sprzedaży dopiero po wdrożeniu Normy Europejskiej do normy krajowej.
W Polsce normy będące krajowymi wdrożeniami norm europejskich są oznaczone symbolem "PN-EN", "PN-ETS", "PN-ETSI EN", "PN-HD", "PN-ENV" i "PN-CR". Można je kupić w Wydziale Sprzedaży PKN i we wszystkich punktach dystrybucji PN.

7. Czy są dostępne normy międzynarodowe ISO i IEC?

Tak, z treścią Norm Międzynarodowych ISO i IEC można zapoznać się w Czytelniach Norm w Warszawie, Łodzi i Katowicach.
Można zakupić je również za pośrednictwem Wydziału Sprzedaży w Warszawie.

8. Co to jest ICS?

ICS to Międzynarodowa Klasyfikacja Norm (International Classification for Standards - ICS). Jest ona podstawą do szeregowania dziedzinowego norm w katalogach Norm Międzynarodowych, regionalnych i krajowych oraz innych dokumentów normatywnych, a także podstawą systemu prenumeraty Norm Międzynarodowych, regionalnych i krajowych. Może być również stosowana do klasyfikacji norm i dokumentów normatywnych w bazach danych, bibliotekach, itp.

9. Jak wygląda Polska Norma wydana przez PKN?

Legalnymi normami są tylko ich oryginały posiadające co najmniej jedno z dwóch zabezpieczeń przed kopiowaniem:

• hologram z opalizującym logo PKN i symbolem znaku zgodności z PN na stronicy tytułowej,
• znak wodny drukowany na lewym marginesie każdej strony o treści "Polski Komitet Normalizacyjny (rok)"

10. Jaka jest różnica między PN wprowadzającą normę europejską metodą uznania, a PN opracowaną metodą okładkową?

Zarówno PN wprowadzająca Normę Europejską metodą uznania jak i PN wprowadzająca Normę Europejską metodą okładkową, zawierają pełny tekst wprowadzanej Normy Europejskiej w jej oryginalnej wersji językowej.
Tym co wyróżnia PN opracowaną metodą okładkową jest to, że zawiera ona krajową stronicę tytułową oraz krajowe elementy informacyjne, takie jak przedmowa krajowa i załączniki krajowe. Metoda okładkowa wprowadzania norm nie jest już stosowana.

11. Czy kupienie PN to jedyny sposób aby się z nią zapoznać?

Nie. Zbiory norm są także dostępne bezpłatnie w Czytelniach:

• PKN w Warszawie, Katowicach i Łodzi,
• Punktów Informacji Normalizacyjnej w Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Kielcach, Krakowie, Lublinie, Olsztynie, Radomiu, Rzeszowie, Szczecinie, Wrocławiu i Zielonej Górze.

12. Czy można kopiować Polskie Normy?

Zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji (Dz. U. Nr 169 poz.1386), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r., Polskie Normy korzystają z ochrony jak utwory literackie, a autorskie prawa majątkowe do nich przysługują krajowej jednostce normalizacyjnej, jaką jest Polski Komitet Normalizacyjny.

Dlatego reprodukcja Polskich Norm może odbywać się jedynie za oficjalną zgodą PKN i tylko w odniesieniu do konkretnych fragmentów Polskich Norm (tabele, rysunki itp.), które nie mogą przekraczać 30% objętości normy.

Zabronione jest wykonywanie kopii norm, niezależnie od celu przeznaczenia, ponieważ legalnymi normami są tylko ich oryginały, posiadające co najmniej jedno z niżej wymienionych zabezpieczeń przed kopiowaniem:

• hologram z opalizującym logo PKN i symbolem znaku zgodności z PN na stronicy tytułowej
• znak wodny drukowany na lewym marginesie każdej strony o treści "Polski Komitet Normalizacyjny (rok)"
• znak wodny w nagłówku każdej strony w przypadku sprzedaży formy elektronicznej

Publikowanie i rozpowszechnianie Polskich Norm nieposiadających powyższego oznaczenia jest niezgodne z aktualnie obowiązującym stanem prawnym i stanowi naruszenie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, co wiąże się z nałożeniem sankcji karnych.

Wszelkich informacji o wykorzystaniu praw autorskich do Polskich Norm udziela Dział Prawny PKN, tel.: 22 55 67 602.

13. Czy przewiduje się sprzedaż Polskich Norm za pośrednictwem Internetu?

Tak. Zakup PN jest możliwy poprzez sklep internetowy.

14. Czy można kupić Polskie Normy na CD-ROM?

Tak, wszystkie Polskie Normy dostępne są w wersji elektronicznej - na CD-ROM. Normy nagrane są w formacie pdf. z możliwością wydruku 1 egz. każdego dokumentu dla zadeklarowanej przez klienta liczby użytkowników.
Posiadamy także w sprzedaży gotowe produkty w wersji elektronicznej: np. zestawy Polskich Norm (PN) wprowadzających europejskie normy zharmonizowane z dyrektywami nowego podejścia.

15. Czy można zaprenumerować Polskie Normy?

Tak, prenumeratę PN na dany rok według aktualnej edycji Międzynarodowej Klasyfikacji Norm (ICS), prowadzi Wydział Sprzedaży PKN. Oferta obejmuje prenumeratę Polskich Norm oraz zmian do Polskich Norm i Polskich dokumentów normalizacyjnych - PKN (publikowanych jako odrębne dokumenty) wydrukowanych w danym roku.

16. Na podstawie jakich dokumentów opracowuje się Polskie Normy?

Polskie Normy są opracowywane na podstawie procedur R2... opisanych w systemie zarządzania jakością PKN.

17. Gdzie dostępne są erraty, poprawki i zmiany do Polskich Norm?

Erraty, poprawki i zmiany do Polskich Norm tak, jak PN tworzą zbiór i są dostępne wszędzie tam, gdzie znajduje się aktualny zbiór PN czyli w Czytelniach:

• PKN w Warszawie, Katowicach i Łodzi,
• Punktów Informacji Normalizacyjnej w Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Kielcach, Krakowie, Lublinie, Olsztynie, Radomiu, Rzeszowie, Szczecinie, Wrocławiu i Zielonej Górze.

Poprawki i erraty można też pobrać bezpośrednio ze strony internetowej www.pkn.pl lub ze strony sklep.pkn.pl. Przy użyciu dostępnej na stronach wyszukiwarki Polskich Norm należy:

• wyszukać interesującą nas poprawkę lub erratę,
• wejść w szczegóły informacji o dokumencie,
• ściągnąć plik na swój dysk używając linku "pobierz plik".

Za ściągnięcie pliku na dysk nie jest pobierana żadna opłata.

18. Czy można stosować stare, wycofane Polskie Normy?

Tak, ale ten fakt powinien być uzgodniony między współpracującymi stronami (np. dostawca - odbiorca).
"W normalizacji, u której podstaw leży dobrowolne stosowanie normy, faktu dezaktualizacji normy nie należy wiązać z prawnym zakazem stosowania normy wycofanej. [...] Zbiór norm wycofanych nie jest bowiem zbiorem norm, których stosowanie jest zakazane [...]. Normy wycofane tym różnią się od norm aktualnych, że prezentują mniej nowoczesne rozwiązania - z punktu widzenia postępu naukowo-technicznego - jednak rozwiązania te nie są błędne".

(U. Teper, Normalizacja 6/2001, Warszawa)

19. Co to jest powołanie datowane i niedatowane?

Datowane powołanie się na normę w dokumencie normatywnym (tj. przepisie, normie, kodeksie postępowania, specyfikacji technicznej) oznacza powołanie się na normę w taki sposób, że jest ona identyfikowana jej numerem referencyjnym, obejmującym wskazanie roku lub daty publikacji. W świetle tego powołania późniejsza nowelizacja normy powołanej oraz zmiany do tej normy nie mają zastosowania. Powołanie datowane stosuje się w szczególności w przypadku potrzeby odniesienia się do określonego rozdziału tablicy lub rysunku, zawartych w konkretnej publikacji normy. Niedatowane powołanie się na normę w dokumencie normatywnym oznacza powołanie się na normy w taki sposób, że jest ona identyfikowana jej numerem, bez wskazania roku lub daty publikacji. W przypadku takiego powołania się na normę ma zastosowanie ostatnie wydanie (łącznie ze zmianami) powołanej normy.

20. Czy wycofanie normy jest równoznaczne z jej unieważnieniem?

Wycofania normy nie można utożsamiać z unieważnieniem normy, które było działaniem właściwym jedynie dla poprzedniego systemu normalizacji. Unieważnienie normy powodowało bezpośredni skutek prawny polegający na zakazie stosowania - pod groźbą sankcji karnych - normy unieważnionej. Powodowało także wycofanie normy ze zbioru norm, który obejmował wyłącznie normy prawnie usankcjonowane. Norma wycofana mogła mieć już znaczenie tylko archiwalne.
W normalizacji, u której podstaw leży dobrowolne stosowanie normy wycofanie normy oznacza wyłączenie jej ze zbioru norm aktualnych ze względu na dezaktualizację jej treści.

21. Jak często będzie aktualizowany program prac normalizacyjnych PKN umieszczony na stronie internetowej PKN?

Program prac normalizacyjnych zamieszczony na stronie internetowej PKN jest zawsze aktualny. Każde wprowadzenie nowego tematu, wstrzymanie realizacji dotychczasowych, bądź wprowadzanie jakiejkolwiek zmiany do programu prac jest automatycznie aktualizowane. Pozwala na to bezpośrednie połączenie programu prac z systemem informatycznym.

22. Dlaczego w programie prac normalizacyjnych jest tak mało tematów dotyczących opracowania PN własnych?

Priorytetem PKN jest wprowadzanie do PN Norm Europejskich. Zdecydowana większość środków finansowych przeznaczana jest na ten cel. Opracowywanie norm własnych z konieczności może się odbywać przy czynnym udziale finansowym środowisk zainteresowanych powstaniem określonej normy. Włączenie takiego tematu do programu powinno być poprzedzone opracowaniem karty nowego tematu, a temat powinien być notyfikowany w CEN.
Program prac zawierający opracowania własne notyfikowany jest w ISO/IEC (w ramach procedury WTO/TBT).

23. Co to jest zasada "standstill"?

Jest to wstrzymanie krajowych prac normalizacyjnych (bez względu na jakim etapie się znajdują), jeżeli podjęto w tym samym zakresie prace na poziomie europejskim lub międzynarodowym.

24. Jak można zostać członkiem komitetu technicznego?

Zgodnie z Procedurą Z2-P1 Organizacja i tryb pracy komitetów technicznych  obowiązującą od 07.10.2009 r. członków KT powołuje Prezes PKN na wniosek właściwego Zespołu Normalizacyjnego. Członkowie KT (podmioty) realizują zadania KT poprzez swoich reprezentantów.

25. Z ilu członków może składać się komitet techniczny i kto może być jego członkiem?

Członkami KT są podmioty działające w zakresie tematycznym danego KT w liczbie nie mniej niż 5 i nie więcej niż 30. W uzasadnionych przypadkach Prezes PKN może wyrazić zgodę na zwiększenie lub zmniejszenie liczby członków KT.

W skład KT, zgodnie z ustawą z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji, wchodzą  specjaliści – reprezentujący podmioty, tj. organy administracji rządowej, organizacje: gospodarcze, pracodawców, konsumenckie, zawodowe i naukowo-techniczne, szkół wyższych i nauki  oraz  pracownik PKN (konsultant KT).

26. Jaki jest status norm branżowych BN?

1) Polski Komitet Normalizacyjny zaprzestał wydawania norm BN. Zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji (Dz. U. Nr 169, poz. 1386 z późn. zm.). Z dniem wejścia niniejszej ustawy PKN zaprzestał również prowadzenia zbioru norm branżowych.  Istniejące zbiory: Branżowych Norm (BN ) i Wojskowych Branżowych Norm (WBN )- Polski Komitet Normalizacyjny przekazał do Archiwum Akt Nowych.

2) Każdy obywatel oraz jednostki organizacyjne, zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2006 r., Nr 97, poz. 673 z późn. zm.), ma prawo wglądu do materiałów archiwalnych, które są udostępniane bezpłatnie dla potrzeb nauki, kultury, techniki i gospodarki.

3) Normy branżowe, które zostały wydane do dnia wejścia w życie ustawy o normalizacji są dostępne w Archiwum Akt Nowych i mogą być stosowane na zasadzie dobrowolności. Należy jednak wziąć pod uwagę fakt, iż mogą one zawierać nieaktualne dane techniczne. Bezpieczniejszym jest stosowanie nowej Polskiej Normy, która zawiera aktualne dane techniczne.