Współpraca z ISO i IEC

W skali międzynarodowej współpraca polega na członkostwie PKN w:

• Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej (ISO) (International Organization for Standardization) - organizacji pozarządowej z siedzibą w Genewie, powołanej do życia w 1947 r.
• Międzynarodowej Komisji Elektrotechnicznej (IEC) (International Electrotechnical Commission) - organizacji pozarządowej z siedzibą w Genewie, powołanej do życia w 1906 r.

Celem obydwu organizacji jest krzewienie współpracy ogólnoświatowej we wszystkich zagadnieniach związanych z normalizacją, promowaniem i tworzeniem międzynarodowych dokumentów normatywnych, głównie Norm Międzynarodowych (International Standards). Opracowane dokumenty mają charakter zaleceń przeznaczonych do stosowania w skali międzynarodowej i są publikowane w postaci norm, specyfikacji technicznych, raportów technicznych lub przewodników i w tym charakterze są przyjmowane przez kraje członkowskie. Międzynarodowe dokumenty normatywne ISO i IEC stanowią podstawę dla norm krajowych i regionalnych oraz dla systemów oceny zgodności (certyfikacja) i uzgodnień technicznych w handlu międzynarodowym. Mogą też być wykorzystane przez władze krajowe w pracach legislacyjnych, jako podstawa krajowych przepisów technicznych. Nie ma obowiązku wprowadzania norm ISO czy IEC przez ich członków do zbiorów norm krajowych, choć jest to zalecane dla ułatwienia handlu międzynarodowego (przykładowo zalecenie to zawarte jest w załączniku nr 3 do Porozumienia WTO/TBT - "Kodeksie właściwego postępowania przy przygotowywaniu, przyjmowaniu i stosowaniu norm").

ISO i IEC pełnią ważną rolę w procesie globalizacji:

• zaspokajają zapotrzebowanie rynku globalnego na międzynarodowe dokumenty normatywne i systemy oceny zgodności;
• ustanawiają warunki niezbędne dla wspólnego funkcjonowania kompleksów i systemów;
• przyczyniają się do podniesienia poziomu jakości wyrobów i usług oraz wydajności procesów technologicznych;
• pełnią ważną rolę w międzynarodowych działaniach na rzecz ochrony środowiska oraz zdrowia i bezpieczeństwa.

Zakres ISO obejmuje różne dziedziny działalności naukowej, technicznej i ekonomicznej poza sektorem elektrotechniki i elektroniki - którym zajmuje się IEC - oraz telekomunikacji.

Chociaż sektor elektrotechniki jest stosunkowo młody, w nim najwcześniej uświadomiono sobie potrzebę współpracy technicznej. IEC powstała już w 1906 r. Polski Komitet Krajowy Elektrotechniki został członkiem tej organizacji w 1923 r. Członkostwo to trwa do chwili obecnej, bez względu na zmiany organizacyjne, jakim w swej historii podlegała krajowa jednostka normalizacyjna. Obecnie rolę krajowego komitetu elektrotechniki pełni PKN. Polska doceniła także znaczenie współpracy normalizacyjnej w pozostałych dziedzinach. W 1947 r. PKN został członkiem założycielem ISO i odgrywa w niej ważną rolę aż do dziś jako krajowa jednostka normalizacyjna. Współpraca z IEC i ISO ma podobny charakter. Wynika to zarówno z faktu, że normalizacja międzynarodowa opiera się na tych samych fundamentalnych zasadach, jak też ze wspólnych przepisów wewnętrznych (Dyrektyw ISO/IEC) i zbliżonych procedur obu organizacji.

Członkostwo ISO i IEC obejmuje dwa poziomy współpracy. Pierwszy dotyczy udziału w zarządzaniu działalnością organizacji. Członkiem jest krajowa jednostka normalizacyjna - NSB (w IEC nosi ona nazwę komitetu krajowego - NC). Jej przedstawiciele mają prawo być wybierani do wszelkich organów zarządzających i kierowniczych organizacji.

Drugi poziom dotyczy udziału w pracach technicznych. Każda NSB (NC) deklaruje swój udział w pracach poszczególnych komitetów technicznych (TC) i podkomitetów (SC) lub informuje o braku zainteresowania pracami innych. Istnieją dwie formy członkostwa:

• członkostwo "P" (participating member) polega na aktywnym uczestniczeniu w pracach danego TC czy SC i pociąga za sobą zarówno prawa, jak i obowiązki. Do obowiązków należy m.in. terminowe opiniowanie dokumentów roboczych i głosowanie nad projektami dokumentów normatywnych oraz udział w posiedzeniach;
• członkostwo "O"(observer) pozwala na dostęp do dokumentów roboczych i możliwość udziału w posiedzeniach danego TC czy SC w charakterze obserwatora, jednak bez prawa podejmowania decyzji i głosowania (poza pewnymi wyjątkami).

Należy podkreślić znaczny udział PKN w pracach technicznych obu organizacji, czego wyrazem jest liczba komitetów i podkomitetów technicznych ISO i IEC, w których PKN ma członkostwo "P" i "O". PKN ustępuje tylko organizacjom z krajów najbardziej rozwiniętych. Polscy specjaliści biorą także udział w pracach wielu grup roboczych (WG) i innych ciał technicznych. Oznacza to zaangażowanie wielu ekspertów - członków komitetów technicznych PKN - we współpracę międzynarodową. Udział ten polega zarówno na opiniowaniu dokumentów, jak i uczestniczeniu w posiedzeniach komitetów, podkomitetów i grup roboczych. Jest to związane ze znacznym wysiłkiem finansowym i organizacyjnym. W związku z pełną informatyzacją procesów prac normalizacyjnych ISO i IEC, w tym obiegu i przetwarzania dokumentów, bieżąca współpraca korespondencyjna odbywa się wyłącznie w środowisku elektronicznym.

Uczestnictwo PKN w pracach komitetów technicznych (TC) i podkomitetów (SC) międzynarodowych organizacji normalizacyjnych (stan na dzień 31 grudnia 2011 r.):

*) W tym dane dotyczące wspólnego komitetu technicznego ISO/IEC JTC1 i jego podkomitetów
**) Udział procentowy - w stosunku do aktywnych TC + SC

PKN jest członkiem komitetów doradczych ds. polityki normalizacyjnej ISO. Są to:

• DEVCO (członkostwo "P") - Komitet ds. Problemów Krajów Rozwijających się,
• COPOLCO (członkostwo "O") - Komitet ds. Polityki Konsumenckiej,
• CASCO(członkostwo "P") - Komitet ds. Oceny Zgodności,
• REMCO (członkostwo "P") - Komitet ds. Materiałów Odniesienia.

PKN, jako członek ISONET (Sieć Informacyjna ISO) odgrywa ważną rolę w kształtowaniu polityki informacyjnej ISO.

Polscy eksperci delegowani są przez PKN do pracy w grupach roboczych (WG) i różnego rodzaju zespołach zadaniowych (TF, MT, PT) obu organizacji.

Uczestnictwo ekspertów PKN w pracach grup roboczych przedstawia się następująco (stan na dzień 31 grudnia 2011 r.):

Każdy członek ISO i IEC ma prawo do prowadzenia sekretariatów komitetów i podkomitetów technicznych tych organizacji. Tutaj udział PKN jest niewielki. Wynika to zarówno z możliwości organizacyjnych i finansowych, jak i z dużej konkurencji (jednostki krajowe z państw przodujących w danej dziedzinie zabiegają o prowadzenie sekretariatu, ponieważ jest to korzystne dla producentów).

PKN prowadzi następujące sekretariaty:

Prowadzenie sekretariatów jednego komitetu technicznego oraz jednego podkomitetu zostało powierzone przez PKN jednostkom zewnętrznym na podstawie stosownych porozumień: